وقتی پیش‌بینی‌های سردار سلیمانی یکی‌یکی محقق می‌شود

ایران ناگهانی و بدون برنامه وارد هیچ تقابل بزرگی نمی‌شود. شواهد میدانی و روایت‌هایی که طی سال‌های اخیر از سوی فرماندهان نظامی و تحلیلگران ارائه شده، نشان می‌دهد بسیاری از اقدامات و واکنش‌های ایران در منطقه، حاصل سال‌ها مطالعه، طراحی و برنامه‌ریزی راهبردی بوده است. جمهوری اسلامی نه به دنبال جنگ بوده و نه آغازگر آن، اما همواره تلاش کرده برای مواجهه با سناریوهای مختلف آماده باشد.

انتشار دوباره بخشی از سخنرانی شهید سپهبد قاسم سلیمانی در اردیبهشت ۱۳۹۸، در روزهایی که دولت آمریکا با خروج از برجام و اجرای سیاست «فشار حداکثری» فضای تنش را تشدید کرده بود، اکنون توجه بسیاری را جلب کرده است. در آن سخنرانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران به برخی ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی ایران و تأثیر آن بر معادلات منطقه اشاره کرده بود.

او در بخشی از سخنان خود به موقعیت جغرافیایی ایران در خلیج فارس و اهمیت تنگه هرمز اشاره می‌کند؛ گذرگاهی راهبردی که بخش قابل توجهی از صادرات انرژی جهان از آن عبور می‌کند. به گفته سلیمانی، هرگونه فشار بر ایران در حوزه صادرات نفت می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای کشور داشته باشد و کل منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.

این سخنان در زمان خود به‌عنوان بخشی از تحلیل راهبردی ایران درباره آینده تقابل‌ها در منطقه مطرح شد. اکنون با گذشت چند سال، بازخوانی آن دیدگاه‌ها برای برخی تحلیلگران نشان‌دهنده نوعی نگاه بلندمدت در سیاست دفاعی و امنیتی ایران است؛ نگاهی که بر پایه جنگ نامتقارن، استفاده از ظرفیت‌های جغرافیایی و ایجاد موازنه در برابر قدرت‌های بزرگ شکل گرفته است.

شهید سلیمانی در همان سخنرانی تأکید کرده بود که ایران به دنبال جنگ نیست، اما در صورت تحمیل هرگونه درگیری، توان دفاع از خود را دارد. او معتقد بود جمهوری اسلامی در برابر تهدیدها، با اتکا به توان داخلی، ظرفیت‌های منطقه‌ای و حمایت مردمی، می‌تواند در برابر فشارها ایستادگی کند.

بازخوانی این سخنان امروز، بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است؛ زیرا نشان می‌دهد بسیاری از تحولات منطقه‌ای تنها نتیجه تصمیم‌های لحظه‌ای نیستند، بلکه در چارچوب راهبردهایی شکل می‌گیرند که سال‌ها پیش درباره آن‌ها فکر و برنامه‌ریزی شده است. از همین رو، سخنان سردار سلیمانی برای بسیاری از ناظران به‌عنوان سندی از نگاه راهبردی ایران در مواجهه با چالش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی مورد توجه قرار گرفته است.