راهنمای جامع پمپ آب آتش نشانی | انواع، کاربردها و نحوه انتخاب

پمپ‌های آب آتش‌نشانی یکی از مهم‌ترین اجزای سیستم‌های ایمنی و اطفای حریق به شمار می‌روند. وظیفه اصلی این پمپ‌ها تأمین فشار و دبی لازم برای رساندن آب به محل آتش‌سوزی و خاموش‌سازی سریع شعله‌ها است. در بسیاری از مواقع، فشار آب شهری پاسخگوی نیاز ساختمان‌های بلندمرتبه، مراکز صنعتی یا زیرساخت‌های حیاتی نیست؛ به همین دلیل بوستر پمپ‌ آتش‌نشانی طراحی و مورد استفاده قرار می‌گیرند.

برخلاف پمپ‌های صنعتی که برای مصارف عمومی به کار می‌روند، پمپ‌های آتش‌نشانی دارای ویژگی‌های خاصی مانند عملکرد اضطراری، توان بالا و رعایت الزامات سخت‌گیرانه ایمنی هستند. اجزای اصلی آن‌ها از جمله پروانه استیل پمپ، موتور، شافت و سیستم‌های کنترلی باید به‌درستی انتخاب و به‌طور منظم نگهداری شوند تا در لحظه بحرانی بدون هیچ‌گونه اختلالی عمل کنند. در این مقاله از وبسایت پمپیران تهران سعی داریم نکات مهم مربوط به پمپ آب آتش نشانی و انواع و کاربردهای آن و نحوه انتخاب آن را مورد بررسی قرار دهیم.

پمپ آتش‌نشانی چیست و چرا اهمیت دارد؟

پمپ آتش‌نشانی قلب تپنده سیستم اطفای حریق است. این تجهیز با افزایش فشار آب، امکان انتقال آن را به طبقات بالای ساختمان‌ها یا نقاط دورتر فراهم کرده و از گسترش آتش جلوگیری می‌کند.

دلایل اهمیت استفاده از پمپ آتش‌نشانی:

• تأمین فشار کافی آب برای غلبه بر ارتفاع و فاصله تا محل آتش‌سوزی.
• ایجاد جریان مداوم و پایدار برای عملیات اطفا.
• افزایش سرعت عملیات و رساندن آب به کانون آتش در کوتاه‌ترین زمان.
• حفاظت از جان و مال با جلوگیری از خسارات گسترده‌تر.

انواع پمپ‌های آتش‌نشانی

پمپ‌های آتش‌نشانی بسته به نوع کاربرد و شرایط محیطی در مدل‌های مختلفی طراحی و نصب می‌شوند:

۱٫ پمپ آتش‌نشانی عمودی

• نصب به‌صورت عمودی
• مناسب برای فضاهای محدود
• نوع عمودی طبقاتی با چند پروانه، در بوسترپمپ‌های آتش‌نشانی کاربرد زیادی دارد.

۲٫ پمپ آتش‌نشانی افقی

• شامل مدل‌های سانتریفیوژ افقی تک‌پروانه مانند پمپ اتابلوک نوید موتور
• مناسب سیستم‌های کوچک تا متوسط
• پمپ طبقاتی افقی برای بوسترپمپ‌های ساختمان‌های بلند و صنایع به‌کار می‌رود.

نکته : در برخی پروژه‌ها حتی ممکن است برای افزایش راندمان و بهینه‌سازی سیستم، طراحی پمپ به تبدیل به اتابلوک تغییر داده شود.

۳٫ پمپ آتش‌نشانی دو مکشه

• نصب افقی
• توانایی انتقال حجم زیاد آب
• گزینه‌ای ایده‌آل برای پروژه‌های بزرگ و مراکز حساس.

۴٫ پمپ آتش‌نشانی دیزلی

• مکمل پمپ‌های الکتریکی
• در زمان قطعی برق، وظیفه تأمین آب پرفشار را بر عهده دارد.
• پرکاربرد در صنایع و تاسیسات بزرگ.

۵٫ پمپ آتش‌نشانی خانگی

• مناسب ساختمان‌ها و مجتمع‌های مسکونی کوچک‌تر
• نمونه متداول آن پمپ بشقابی دو پروانه است.

نکات مهم در انتخاب و استفاده از پمپ آتش‌نشانی

طبق استاندارد NFPA توصیه می‌شود در سیستم‌های پرکاربرد از پمپ‌های کوپل غیرمستقیم استفاده شود. این نوع طراحی باعث می‌شود در صورت نیاز به تعمیر یا سرویس، جداسازی موتور و پمپ به‌راحتی انجام گیرد.

انتخاب درست ظرفیت و توان پمپ، سرویس منظم و استفاده از تجهیزات استاندارد، کلید اطمینان از عملکرد مطمئن در زمان وقوع آتش‌سوزی است.

نحوه عملکرد پمپ آب آتش‌نشانی

عملکرد پمپ آتش‌نشانی به نوع سیستم اطفا حریق ساختمان و وسعت آن بستگی دارد. در ساختمان‌های کوچک مسکونی معمولا از یک مخزن آب، پمپ خانگی دو پروانه، اسپرینکلر و تجهیزات پایه استفاده می‌شود. اما در ساختمان‌های بزرگ، سوله‌ها و صنایع، به مجموعه‌ای کامل‌تر شامل بوسترپمپ‌های آتش‌نشانی، پمپ دیزلی، جوکی پمپ و منبع ذخیره انرژی نیاز است.

ساختمان‌های کوچک:

در صورت وقوع حریق، سنسورها و اسپرینکلرها فرمان روشن‌شدن پمپ را صادر می‌کنند. پمپ، آب را از مخزن مکش کرده و با فشار زیاد از طریق اسپرینکلرها به محل آتش پاشش می‌کند. همچنین در صورت استفاده از نازل دستی آتش‌نشانی که در راهرو تعبیه شده، پمپ فعال شده و فشار لازم را تأمین می‌کند.

ساختمان‌های بزرگ و سوله‌ها:

در این فضاها معمولا سه نوع پمپ به‌صورت ترکیبی استفاده می‌شود:

1. پمپ الکتریکی: عموما از نوع سانتریفیوژ یا اتابلوک بوده و پمپ اصلی سیستم است.
2. پمپ دیزلی: در زمان قطعی برق وارد مدار شده و با سوخت گازوئیل کار می‌کند تا عملیات اطفا حریق متوقف نشود.
3. جوکی پمپ: معمولا از نوع طبقاتی است و برای جبران افت فشارهای جزئی سیستم به‌کار می‌رود.

اجزای اصلی سیستم آتش‌نشانی

سیستم‌های اطفا حریق بسته به نوع کاربری ساختمان و وسعت پروژه از تجهیزات مختلفی تشکیل می‌شوند. به طور کلی اجزای اصلی این سیستم‌ها عبارت‌اند از:

• پمپ آتش‌نشانی
• مخزن تحت فشار یا مخزن ذخیره آب
• پنل و سیستم کنترلی
• شیر اطمینان
• شیر یک‌طرفه
• شبکه لوله‌ها و اتصالات
• اسپرینکلرها
• شیلنگ و نازل دستی

تفاوت پمپ‌های آتش‌نشانی با پمپ‌های صنعتی

پمپ‌های آتش‌نشانی با پمپ‌های صنعتی معمولی تفاوت‌های قابل توجهی دارند. این پمپ‌ها به طور اختصاصی برای شرایط اضطراری طراحی شده‌اند و ویژگی‌های زیر را دارند:

• قابلیت اطمینان بالا: باید در شرایط بحرانی بدون وقفه و خطا عمل کنند.
• عملکرد سریع: در کمترین زمان ممکن وارد مدار می‌شوند.
• مقاومت بالا: در برابر حرارت و شرایط سخت محیطی مقاوم هستند.

بهترین برندهای پمپ آتش‌نشانی در ایران

در بازار ایران برندهای معتبر داخلی و خارجی در زمینه تولید و عرضه پمپ‌های آتش‌نشانی فعال هستند. برخی از شناخته‌شده‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

بوسترپمپ آتش‌نشانی: لوارا (Lowara)، گراندفوس (Grundfos)، ابارا (Ebara)، ویلو (Wilo)، KSB

پمپ‌های طبقاتی: سیستما، پدرولو (Pedrollo)، گراندفوس، ابارا، نوید موتور، رایان، استریم

جمع‌بندی

پمپ آتش‌نشانی به‌عنوان قلب تپنده سیستم اطفای حریق، نقش اساسی در حفاظت از جان و مال انسان‌ها ایفا می‌کند. این پمپ‌ها با ایجاد فشار و جریان پایدار آب، عملیات خاموش‌سازی آتش را تسریع کرده و مانع از گسترش حریق می‌شوند. انتخاب درست نوع پمپ، استفاده از برندهای معتبر و نگهداری منظم، کلید داشتن یک سیستم آتش‌نشانی ایمن و مطمئن است.